ආහාරවල තියෙනවා කියන ‘මහා පෝෂක’ සහ ‘ක්ෂුද්‍ර පෝෂක’ ගැන හරියට දැන ගනිමු

දිනක් බුදු රාජාණන් වහන්සේ ධර්මය දේශනා කරමින් සිටියා. ඒ අතර දුප්පත් ගොවියෙකු උන් වහන්සේ වෙත පැමිණියා. ඔහු බොහෝ දුර සිට ආවේ. ඒ නිසා හිටියේ කුස ගින්නේ. ඒත් ඔහුට වුවමනා වුණේ කෙසේ හෝ පමා නොවී බුදුන්ගෙන් ධර්මය අසන්න.

‘දුප්පත් අපේ ජීවිත කොයි වේලාවේද දන්නේ නැහැ. ඒ නිසා මොහොතක්වත් පමා නොවී බුදුන් වහන්සේගෙන් ධර්මය ඇසිය යුතුයි’ ගොවියා හිතුවේ එහෙමයි.

තමන් වෙත පැමිණි ගොවියා සහ ඔහු සිතන දේ බුදුන් වහන්දේ දිවැසින් දුටුවා. උන් වහන්සේ පසෙක සිටි ආනන්ද හිමියන් ඇමතුවා.

‘ආනන්ද මේ ගොවියාට ආහාරය සඳහා යමක් ලබා දෙන්න. ඊට පසුව ඔහුට ධර්මය ශ‍්‍රවණය කළ හැකියි’ බුදුන් වහන්සේ ප‍්‍රකාශ කළා.

‘ආහාර’ මේ ලෝකයේ ජීවත් වන සියලූම ජීවී වස්තූන්ට පොදු අවශ්‍යතාවක්. පුංචි කුහුඹියාගේ සිට මහ තල්මසා දක්වාත්, තුත්තිරිගසේ සිට මහ ඕක් ගස දක්වාත් මේ අවශ්‍යතාව පොදුයි. ‘අපි ජීවත් වෙන්නේ කන්නද ? අපි කන්නේ ජීවත් වෙන්නද ?’ මේක අපි බොහෝ දෙනකුට තිබෙන පොදු ප‍්‍රශ්නයක්.

අපි කතා කරන්නේ ආහාර හා පෝෂණය අතර අන්තර් සම්බන්ධය තුළින් යහපත් සෞඛ්‍ය තත්ත්වයක් ඇති කර ගන්නේ කෙසේද යන්න ගැනයි.

ජීවත් වීම සඳහා ආහාර ගත්තත් ආහාර ගැනීම සඳහා ජීවත් වුණත් ආහාර මගින් අපි මූලික අපේක්ෂා කරන්නේ පෝෂණය. අපි ගන්නා ආහාර මගින් ලැබෙන පෝෂණය ප‍්‍රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට වර්ග කරනවා.
අ. මහා පෝෂක
ආ. ක්ෂුද්‍ර පෝෂක

මහා පෝෂක යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ කාබෝහයිඩ්‍රේට් (පිෂ්ටය) ප්‍රෝටීන්, ලිපිඩ (තෙල් හා මේදය) යන පෝෂණ පදාර්ථයි. ශරීරයේ යහපත් පැවැත්ම සඳහා මහා පෝෂක විශාල ප‍්‍රමාණයක් අවශ්‍ය බව වෛද්‍යවරු අවධාරණය කරනවා.

ක්ෂුද්‍ර පෝෂක යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ විටමින්, ඛනිජ ලවණ ආදියයි. ශරීරයේ වර්ධනයට සහ ක‍්‍රියාකාරීත්වයට ක්ෂුද්‍ර පෝෂක යම් ප‍්‍රමාණයක් ( අඩු වැඩි වශයෙන්) අවශ්‍ය වෙනවා. මෙහිදී ශරීරයට ලැබෙන ශක්තිය ගැන අපි අවධානය යොමු කළ යුතුයි.

පෝෂණය හා සම්බන්ධයෙන් කතා කරන විට ‘කැලරි’ කියන වචනය ඉතා වැදගත්. අපට ආහාර වලින් ලැබෙන ශක්තිය මනින ඒකකය වන්නේ ‘කැලරි’යි. ඒ අනුව කාබෝහයිඩ්‍රේඞ් ග‍්‍රෑම් එකකින් කැලරි 4 ක් ද ප්‍රෝටීන් ග‍්‍රෑම් එකකින් කැලරි 4 ක් ද මේදය ග‍්‍රෑම් එකකින් කැලරි 9 ක් ද ලැබෙනවා.

මහා පෝෂක අපට වැදගත් වන්නේ ඇයි ?

මහා පෝෂක අතර ඉහළින්ම සිටින්නේ කාබෝහයිඩ්‍රේට් අඩංගු ආහාරයි. එය අඩංගු ආහාර වන්නේ බත්, කොස්, වැනි අපේ දේශීය ආහාර වගේම තිරිඟු පිටි වලින් නිෂ්පාදනය කරන පාන්, ඉඳිආප්ප, පිට්ටු, රොටි, ආදියයි. ඒ වගේම අර්තාපල්, බතල වැනි අල වර්ගවල මෙන්ම සීනි, උක්, රස කැවිලි වලත් කාබෝහයිඩ්‍රේට් තිබෙනවා.

කාබෝහයිඩ්‍රේට් මගින් සිදුවන කාර්යයන් වශයෙන් සැලකෙන්නේ ශරීරයට ශක්තිය ලබාදීම හා රුධිරයේ ග්ලූකෝස් මට්ටම පවත්වා ගෙන යාමයි.

ප්‍රෝටීන් සත්වමය ප්‍රෝටීන් සහ ශාකමය ප්‍රෝටීන් යනුවෙන් කොටස් දෙකකට බෙදෙනවා. සත්වමය ප්‍රෝටීන් අඩංගු ආහාර වන්නේ මස්, මාළු, බිත්තර, කරවල, විශේෂයෙන් හාල්මැස්සන්. ශාකමය ප්‍රෝටීන් අඩංගු ආහාර වශයෙන් පියලි ඇට, රනිල බෝග, සෝයා නිෂ්පාදන සැලකිය හැකියි.

ප්‍රෝටීන්වලින් සිදුවන කාර්යයන් වශයෙන් ශරීරයේ පටක හා අස්ථි වර්ධනයට සහ අලූත්වැඩියාවට අධාර වීම දැක්විය හැකියි.

මහා පෝෂක අතර ‘ලිපිඩ ’ ( තෙල් හා මේදය) සඳහාත් විශේෂ වැදගත්කමක් හිමිවෙනවා. පොල්, රටකජු, යොදය සහිත කිරි, කිරි ආහාර වන චීස් හා බටර්, මස්, පොල් තෙල්, පාම් ඔයිල්, ලිපිඩ බහුල ආහාර වශයෙන් සැලකෙනවා. ලිපිඩ මගින් ශරීරයට ශක්තිය ලබාදීම සහ මේදයේ දියවන විටමින් උරා ගැනීමට උපකාර කිරීම සිදුවෙනවා.

ක්ෂුද්‍ර පෝෂකත් ඉතා වැදගත්

විටමින් A – ක්ෂුද්‍ර පෝෂක කාණ්ඩය තරමක් පුළුල්. එහි මුල්ම පෝෂ්‍ය පදාර්ථය ලෙස විටමින් A හඳුනා ගත හැකියි. එය අඩංගු ආහාර වන්නේ කහ පැහැති හෝ තද කොළ පැහැති එළවළු හා පලතුරු වර්ගයි. ඒ වගේම සත්ව අක්මාව, බිත්තර කහ මදය, කිරි හා කිරි ආහාරත් විටමින් ඒ බහුල ආහාර වශයෙන් සැලකෙනවා. විටමින් A වැදගත් වන්නේ රාත‍්‍රී පෙනීම වර්ධනයට, ප‍්‍රතිශක්තිය වර්ධනයට හා අස්ථි වර්ධනයටයි. එමෙන්ම ප‍්‍රජනක සෞඛ්‍යය රැුකදීම හා සමේ සෞඛ්‍යය රැකදීමත් විටමින් ඒ මගින් සිදුවෙනවා.

විටමින් B- විටමින් Bකාණ්ඩය වටිමින් B1, බB 2, B6 හා B12 යනුවෙන් වර්ග කිහිපයකට බෙදෙනවා. නිවුඩු සහිත සහල්, කිරි, බිත්තර කහමද, පීකුදු, ඇට වර්ග සහ සෝයා බෝංචි විටමින් B බහුල ආහාර වශයෙන් සැලකෙනවා. හෘදය, ස්නායු හා ජීර්ණ පද්ධතිවල මනා ක‍්‍රියාකාරීත්වය සඳහා විටමින් B අවශ්‍ය වෙනවා.

විටමින් C – විටමින් C අඩංගු ආහාර වන්නේ අඹුල් සහිත නෙල්ලි, දොඩං, නාරං වැනි සිටි‍්‍රක් ඇසිඞ් කුලයේ පලතුරුයි. ශරීරයේ පටක වර්ධනයට හා අලූත්වැඩියාවට මෙන්ම තුවාල සුවවීමට උදව් කිරීම විටමින් C වලින් සිදුවෙනවා. ඊට අමතරව එය ප‍්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ක‍්‍රියාකාරීත්වය සඳහා ද දායක වෙනවා.

විටමින් D – අස්ඨි, දත් හා පටක වර්ධනයට දායක වන විටමිනය වන්නේ විටමින් D. චීස්, බටර්, බිත්තර කහ මදය, යොදය සහිත කිරි, මාළු තෙල්, විටමින් D බහුල ආහාර වශයෙන් සැලකෙනවා. විටමින් D වල අති විශේෂත්වයක් වන්නේ උදෑසන හිරු එළිිය මගින් ස්වභාවිකව සිරුර තුළ විටමින් D නිෂ්පාදන වීමයි.

විටමින් E – සමෙහි සෞඛ්‍යය රැකදීම කෙරෙන්නේ විටමින් E මගිනුයි. පීකුදුථ බිත්තර කහමදය, බටර්, කොළ පැහැති එළවළු සහ ධාන්‍ය වර්ග මගින් විටමින් E ලබාගත හැකියි.

විටමින් K – ඔබේ රුධිය කැටි ගැසීම සිදුවන්නේ නැතිද? එසේනම් ඔබට විටමින් K ඌණතාවක් තිබිය හැකියි. මන්ද විටමින් K තමයි රුධිරය කැටි ගැසීමට උපකාර වන්නේ. නිවිති, සෝයා බෝංචි, බ්‍රොකොලි, ගෝවා, කැරට්, මල් ගෝවා, බෝංචි, මිදි, පෙයාර්ස් සහ වියළි මිදි විටමින් K බහුල ආහාර වශයෙන් සැලකිය හැකියි.

කැලසියම්ඔ – බේ දත් හා අස්ථි වර්ධනය කරන්නේ කැල්සියම් මගිනුයි. එය ලබාගත හැකි ආහාර හා පාන වර්ග වශයෙන් කිරි හා කිරි නිෂ්පාදන, පලා වර්ග, මාංශ බෝග, වියළි හාල් මැස්සන් සහ කුඩා මාළු සැලකිය හැකිියි.

පොස්පරස් : පොස්පරස් මගිනුත් සිදුවන්නේ අස්ථි හා දත් ශක්තිමත් කිරීමයි. කිරි, චීස්, බිත්තර, ඇට වර්ග, මාළු, මුහුදු බෙල්ලන්, සෝයා සහ මාෂ බෝග පොස්පරස් බහුල ආහාර වශයෙන් සැලකිය හැකියි.

යකඩ : යකඩ ‘හීම් යකඩ සහ ‘ හීම් නොවන යකඩ ’ යනුවෙන් කොටස් දෙකකට බෙදෙනවා. රුධිරයේ හිමෝග්ලොබින් සෑදීම සහ මතක ශක්තිය වර්ධනය කිරීමට උපකාර වන්නේ යකඩයි. මස්, පීකුදු, මාළු, වියළි හාල් මැස්සන්, කරවල, බිත්තර ‘හීම් යකඩ ’ ආහාර වශයෙන් සැලකෙන අතර හීම් නොවන යකඩ සහිත ආහාර වශයෙන් පියලි රනිල බෝග, පලා වර්ග ( සාරණ, තම්පලා, මුරුංගා) දැක්විය හැකියි.

අයඞීන් : මාළු, මුහුදු ආහාර, අයඞීන් මිශ‍්‍ර ලූණු, බිත්තර, චීස් හා කොළ පැහැති එළවළු තුළ අයඞීන් තිබෙනවා. ගලගණ්ඩය ඇතිවීම වැළැක්වීම, මන්දබුද්ධික භාවය ඇතිවීම වැළැක්වීම මෙන්ම ගබ්සාවීම වැළැක්වීම ද අයඞීන් මගින් සිදුවෙනවා.

සින්ක් – ඒන්සයිමවල ක‍්‍රියාකාරීත්වය, මාංශ පේශි, අස්ථි හා සමෙහි වර්ධනය සිදුවන්නේ ‘සින්ක්’ මගිනුයි. මුහුදු ආහාර, නිවිති, වට්ටක්කා ඇට, කජු, ඌරු මස්, කුකුල් මස්, බෝංචි, හතු, පීකුදු සහ ධාන්‍ය වර්ග වල සින්ක් තිබෙනවා.■

සෞඛ්‍යය අමාත්‍යාංශය විසින් නිකුත් කළ ප‍්‍රකාශන ඇසුරිණි. සැකසීම – තුෂාර වල්ගම

Recommended For You

About the Author: Editor