Common Law: උප්පැන්න සහතික සම්බන්ධ නීතිය ගැන ඔබ කොතරම් දැනුවත්ද ?

උප්පැන්න සහතිකයක් යනු කුමක් ද ?

දරු උපතක් සිදුවුණාට පසු උපත් හා මරණ ලියාපදිංචි කිරීමේ පනතට අනුව ඒ උපත ලියාපදිංචි කළ යුතු වෙනවා. ඒ දරු උපත පිළිබඳව දරුවාගේ දෙමාපියන් විසින් හෝ, බලයලත් වෙනත් පුද්ගලයෙකු විසින් අදාළ නිලධාරීන් වෙත දැනුම් දීමෙන් තමයි මේ ලියාපදිංචිය කරන්නේ එසේ උපත ලියාපදිංචි කළාට පසු, ලියාපදිංචි කරනු ලබන නිලධාරියා විසින් නිකුත් කරන සහතික ‘උප්පැන්න සහතිකය’ නමින් හඳුන්වනවා.

උප්පැන්න සහතිකයක් අවශ්‍යය වන්නේ ඇයි ?

උප්පැන්න සහතිකයක ඇතුළත් කරන කරුණු අතරින් දරුවාගේ උපන් දිනය හා උපන් ස්ථානය වැදගත් වෙනවා. ඒ පුද්ගලයාගේ වයස තීරණය කිරීමේ මුලිකම සාක්ෂිය උප්පැන්න සහතිකය. ඒත් එක්කම නම, ස්ත‍්‍රී පුරුෂභාවය, ජාතිකත්වය හා පාරම්පරිකත්වය පිළිබඳ තොරතුරු සනාථ කරන්නන් උප්පැන්න සහතිකය ඕන වෙනවා. මේ නිසා උප්පැන්න අපට නොයෙක් අවස්ථාවල අවශ්‍යය වෙනවා.

දරුවා පාසලකට ඇතුළත් කිරීමට, ජාතික හැදුනුම්පතක් ලබා ගැනීමට, රැකියාවක් ලබා ගැනීමට, විදේශ ගමන් බලපත‍්‍රයක් ලබා ගැනීමට, ජාතික අනන්‍යතාවය ඔප්පු කිරීමට, සේවක අර්ථසාධක, විශ‍්‍රාම වැටුප්, දේපළ සම්බන්ධ හිමිකම් හා ප‍්‍රතිලාභ ලබා ගැනීමට හා උරුමය ඔප්පු කිරීමට

උපතක් ලියාපදිංචි කරන්නේ කොහොම ද? ඒ සඳහා සැපයිය යුතු තොරතුරු මොනවා ද? කාලසීමාව හා යායුත්තේ කවුරු ළඟට ද?

උපතක් ලියාපදිංචි කිරීම තුන් ආකාර වෙනවා. එනම් දරුවා උපන් ස්ථානය අනුවයි මෙම වර්ග කිරීම සිදුවන්නේ.

රෝහලක සිදුවන උපතක්, වතු උපතක්, Estate Birth – වතු යායවල ලැයිම් වල, නිවසක සිදුවන උපතක් රෝහල් උපත් – රෝහලක දී සිදුවන උපතක දී අදාල රෝහල් භාර වෛද්‍යවරයා විසින් දෙමාපියන් වෙත සම්පුර්ණ කළ යුතු ප‍්‍රකාශ පත‍්‍රයක් ලබාදීමෙන් අනතුරුව ලබා ගන්නා තෙරතුරු අදාළ ප‍්‍රදේශයේ රෙජිස්ට‍්‍රාර්වරයාට දැනුම් දීමෙන් එකී උපත ලියාපදිංචි කරනවා. ප‍්‍රායෝගික ව මෙය ක‍්‍රියාත්මක වෙන්නේ අදාළ වාට්ටුවෙන් නිකුත් කරන උපත් ටිකට්ටුව ( Birth Ticket රැගෙන රෝහල් ලියාපදිංචි කරවා ගැනීමයි. මෙහි දී මුද්දර ගාස්තු හෝ වෙනත් කිසිම ආකාරයක ගෙවිමක් කළ යුතුවන්නේ නැත.

වතු උපත් – වතු උප්පැන්න ලියාපදිංචි කරනු ලබන්නේ වතු අධීකාරිවරයාගේ වාර්තාව, හා දිස්ත‍්‍රික් වෛද්‍යවරයාගේ වාර්තාව පදනම් කරගෙන දිස්ත‍්‍රික් රෙජිස්ට‍්‍රාර් විසින්

වත්තක සිදුවන උපතක් පිළිබඳ තොරතුරු වතු අධිකාරි වෙත සැපයිය යුතුයි. වතු අධීකාරී විසින් එම උපත වාර්තාව දිස්ත‍්‍රික් වෛද්‍යය නිලධාරී වෙත වාර්තා කර එම උපත පිළිබඳ ව දිස්ත‍්‍රික් රෙජිස්ටාර් වෙත වාර්තා කළාට පසු දිස්ත‍්‍රික් රෙජිස්ට‍්‍රාර් විසින් එම උපත ලියාපදිංචි කරනවා.

නිවසේ සිදුවන උපත් – මේ අවස්ථාවේ දී දෙමාපියන් විසින් උපත සිදුවු නිවසට අදාළ කොට්ඨාඹයේ ග‍්‍රාම නිලධාරී වෙත වාර්තා කර ඔහු විසින් ලබා දෙන පත‍්‍රිකාව Birth Ticket රැගෙන ගොස් උප්පැන්න මරණ ලිියාපදිංචි කිරීමේ රෙජිස්ට‍්‍රාර්වරයා මුණගැසී එකි උපත දැන්විය යුතුයි. ඊට පසු ඔහු දෙමාපියන් විසින් සම්පුර්ණ කළ යුතු ප‍්‍රකාශ පත‍්‍රයක් ලබා දෙනවා. ඒ ප‍්‍රකාශ පත‍්‍රය සම්පුර්ණ කර ඔහු වෙත ලබාදීමෙන් අදාළ උපත ලියාපදිංචි කරවා ගන්න පුළුවන්.

මෙම තුන් අකාරයෙන් කුමන අකාරයකට උපත ලියාපදිංචි කරනු ලැබුවත් දෙමාපියන් විසින් සම්පුර්ණ කළයුතු ප‍්‍රකාශ පත‍්‍රයේ ඇතුළත් කරන තොරතුරු එක සමානයි. ඒ අනුව ඒ දරුවා උපන් දිනය හා ස්ථානය, නම, ස්ත‍්‍රි පුරුෂභාවය, පියාගේ තොරතුරු – නම, වයස, ජාතිය, උපන් ස්ථානය, මවගේ තොරතුරු – නම, වයස, ජාතිය, උපන් ස්ථානය, දෙමාපියන් විවාහක අවිවාහක බව, මුත්තාගේ තොරතුරු, මී මුත්තාගේ තොරතුරු ( දන්නේ නම් පමණක්) යන කරුණූ සම්පුර්ණ කිරීම දෙමාපියන් විසින් කළ යුතුයි. මේ සමිබන්ධ ව වැදගත් කරුණ වන්නේ දෙමාපියන් විසින් එකී තොරතුරු සපයා අදාළ උපත ලියාපදිංචි කරවා ගැනීම දරුවා උපන් දිනයේ සිට මාස 03 ඇතුළත සිදුකළ යුතු විමයි. එකී මාස 03 කාල සිමාව ඉක්මවා ගියහොත් ඉහත දැක්වු සාමාන්‍යය ක‍්‍රියාමාර්ගයෙන් බැහැර වන අතර එහිදී අතිරේක දිස්ත‍්‍රික් රෙජිස්ට‍්‍රාර්වරයා විසින් පවත්වනු ලබන විධීමත් පරීක්ෂණයකින් පසු ව උපත ලියාපදිංචි කරවා ගත යුතුයි.

උප්පැන්න සහතිකයක නීත්‍යානුකුල මුල් පිටපතක් ලබා ගන්නේ කොහොම ද?

උපතක් ලියාපදිංචි කිරීමේ දී එහි පළමු, දෙවන හා තුන්වන වශයෙන් පිටපත් 03කින් ලියාපදිංචි කරන අතර, එහිදි අදාළ රෙජිස්ට‍්‍රාර්වරයා විසින් එම අවස්ථාවේ ම එහි ‘නොමිලයේ නිකුත් කිරීම’ යනුවෙන් සටහන් වු තුන්වන පිටපතක් දෙමාපියන් ටවත ලබා දෙනවා අවශ්‍යය නම් උපන් ස්ථානයට අදාල ප‍්‍රාදේශිය ලේකම් කාර්යාලය වෙත අයදුම් පත‍්‍රයක් යොමුකර තවත් පිටපතක් ලබාගන්න පුළුවන්. එහිදී අතිරේක දිස්ත‍්‍රික් රෙජිස්ට‍්‍රාර්වරයාගේ අත්සන සහ දින මුද්‍රාව තීන්තෙන් සටහන් ව ඇති සෑම පිටපතක් ම මුල් පිටපතක් ලෙස සැලකෙනවා

උප්පැන්න සහතික තිබිය හැකි දෝෂ මොනවාද ?

නමේ අඩුපාඩු, දිනය, ස්ත‍්‍රි පුරුෂභාවය, මවිපියන්ගේ නම්, උපන් ස්ථානය වැනි දෝෂ ( වැරදියට සටහන් කිරීම්) උප්පැන්න සහතිකයක තිබිය හැකියි. මේවා තුන් ආකාර වෙනවා.

1 පිටපත් කිරීමේ දී සිදුවන වැරදි
2 ලියාපදිංචි කිරිමේ දී සිදුවන වැරදිසිද්ධියට 3අදාළ සත්‍යය හෝ තොරතුරු පිළිබඳ වෙනත් වැරදි

ඒ අනුව උප්පැන්න සහතිකයක වරදක් ඇති බව පෙනී ගිය විට එය අදාළ ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය වෙත ඉදිරිපත් කර එහි ඇති වරදත්, නිවැරදි විය යුතු ආකාරයත් පෙන්වා දිය යුතුයි. එවිට එම කාර්යාලයේ සහතිකය මුල් පොත සමග සසඳා වරද සිදු වී ඇති අන්දමත්, එය නිවැරදි කළයුතු ආකාරය පිළිබඳවත් උපදෙස් ලබා දෙනවා. පිටපත් කිරීමේ දී හෝ ලියාපදිංචි කිරීමේ දී සපයලා තියෙන තොරතුරුවල වැරදි තියෙනවා නම්, නිවැරදි තොරතුරු සනාථ කරන්න අවශ්‍යය ලියකියවිලි පසයන්නත් සිදුවෙනවා. බොහෝ විට මෙවැනි නිවැරදි කිරීම් කරන්නේ දිස්ත‍්‍රික් රෙජිස්ට‍්‍රාර්වරයා විසින් පවත්වනු ලබන පරීක්ෂණයකින් පසුවයි.

කොහොම වුණත් මේ පිළිබඳ ව වැඩි විස්තර තමන් පදිංචි ප‍්‍රදේශයේ ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයේ උප්පැන්න විවාහ සහ මරණ සහතික අංශයෙන් ලබා ගන්න පුළුවන්.

උප්පැන්න සහතිකයක අතිරේක පිටපතක් ලබාගන්නේ කොහොමද ?

රෝහලක සිදුවු උපතක් නම් ඒ රෝහල පිහිටි ප‍්‍රදේශයේ ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයෙන්, නිවසක නම් නිවස පිහිටි ප‍්‍රදේශයේ ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලයෙන් අදාල මුද්දර ගාස්තු ගෙවා අයැඳුම්කර පහසුවෙන් ම අතිරේක පිටපතක් ලබා ගත හැකියි.

වතු උපතක් සම්බන්ධයෙන් නම් උපත සිදුවු වත්ත අයත් දිස්ත‍්‍රික්කයේ දිස්ත‍්‍රික් රෙජිස්ට‍්‍රාර් කාර්යාලය (කච්චේරිය) වෙත අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කර උප්පැන්න සහතිකයේ පිටපතක් ලබාගත හැකියි. කල් ගතවු උපතක් පසු ව ලියාපදිංචි කර ඇති අවස්ථාවක හා දරුකමට හදාගත් දරුවකුගේ උපත නැවත ලියාපදිංචි කර ඇති අවස්ථාවක විශේෂයෙන් ම උපත ලියාපදිංචි කරන ලද දිනය සඳහන් කළ යුතු වෙනවා.

දරුකමට හදාගත් දරුවකුගේ උපත නව දෙමාපියන්ගේ නම් වලට අනුව ලියාපදිංචි කරවා ගන්න පුළුවන් ද ?

මේ සම්බන්ධයෙන් අනුගමනය කළහැකි ක‍්‍රියාමාර්ග දෙකක් තියෙනවා. පළවෙනි අවස්ථාවේ දී තරමක් දීර්ඝ ක‍්‍රියා මාර්ගයක් අනුගමනය කළයුතුයි. එහිදි මුලිකව ම දරුවෙකු දරුකමට ගැනීමට බලාපොරොත්තු වන දෙමාපියන් විසින් නීතිඥයෙකු මාර්ගයෙන් අදාළ දිස්ත‍්‍රික් උසාවිය වෙත ( ඔවුන් පදිංචි ප‍්‍රදේශයේ කලාපයේ දිසා අධීකරණයට) ඉල්ලීමක් කළ යුතුයි. එහිදි අධිකරණ ක‍්‍රියාමාර්ගයෙන් පසු ව අධිකරණ විසින් රෙජිස්ට‍්‍රාර් ජෙනරාල්වරයා වෙත කරනු ලබන නියෝගයකින් පසු ව එකී දරුවා කුලවද්දා ගත් බවට දරු සහතිකයක් රෙජිස්ට‍්‍රාර් ජෙනරාල් දෙපාර්තමේන්තුවේ ප‍්‍රධාන කාර්යාලය මගින් සකස්කර මධ්‍යම ලේඛණාගාරය ( මාළිගාවත්ත) වෙත යොමු කරනවා. ඉන් පසු ව එකී දෙමාපියන් විසින් ( නවක දෙමාපියන්) පහත සඳහන් සහතික පිටපත් රෙජිස්ට‍්‍රාර් ජෙනරාල් දෙපාර්තමේන්තුවේ අදාළ කලාප කාර්යාලයට යොමුකර උප්පැන්න සහතිකය සාදවාගත යුතුයි. ( මෙහිදි අදාළ කලාප කාර්යාලය යනු කුලවැද්දු දරුවා උපන් ස්ථානයට අදාළ කලාප කාර්යාලයයි)

මෙහි දී ඇති වැදගත්කම වන්නේ එසේ තැනු උප්පැන්න ලේඛණයේ කුලවද්දා ගත් බවට කිසිදු සාක්ෂියක් නොමැති අතර නවක දෙමාපියන්ගේ විස්තර සහිත ව ඔවුන්ගේ සුජාත දරුවෙකුගේ විස්තර සහිත ව ඔවුන්ගේ සුජාත දරුවෙකුගේ උපතක් ලෙසට එම සහතිකය සකස් වීමයි.

දෙවැනි අවස්ථාවේ දී දරුකමට හදා වඩා ගන්නා දරුවකුගේ උපත නැවත ලියාපදිංචි කිරීම සඳහා අවශ්‍යය ලියකියවිලි ද සමග සහකාර රෙජිස්ට‍්‍රාර් ජෙනරාල් (කලාප ) වෙත ඉදිරිපත් කළ පසු එම දරුවාගේ උපත ලියාපදිංචි කිරීම සඳහා නියෝගයක් ලබාගත හැකියි.

මේ අවස්ථා දෙකේදී ම පහත ලියවිලි ඉදිරිපත් කිරීම අවශ්‍යය වෙනවා.
1 දරුවකු හදා වඩා ගැනීමේ සහතිකය
2 දරුවාගේ පැරණි උප්පැන්න සහතිකය උප්පැන්න ලියාපදිංචි කරලා නැත්නම් උපත හා වයස සනාථ කරන ලියකියවිලි
3 අලූත් මව්පියන්ගේ උප්පැන්න සහතික / හැදුනුම්පත්
4 අලූත් මව්පියන්ගේ විවාහ සහතිකය

උපතක් ලියාපදිංචිකර නැති අවස්ථාවක ගන්න පුළුවන් ක‍්‍රියාමාර්ග මොනවාද ?

උපත ලියාපදිංචි නොකර ගතවෙලා තියෙන කාලය අනුුව මේක වෙනස් වෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් දරුවා ඉපදිලා මාස 03 ක් දක්වා කාලය තුළ නම් කොට්ඨාශයේ රෙජිස්ට‍්‍රාර්වරයා ලවා ලියාපදිංචි කරවා ගන්න පුළුවන්. මාස 12 ක් දක්වා උපත ලියාපදිංචි කිරීමට ප‍්‍රකාශ පත‍්‍රයකින් කරන ඉල්ලීමකට අවසර දීමට අතිරේක දිස්ත‍්‍රික් රෙජිස්ට‍්‍රාර්වරයාට පුළුවන්. මේ කාල සීමාවන් ඉක්මවලා ගොස් නම් අවසර දීමේ බලය තියෙන්නේ රෙජිස්ට‍්‍රාර් ජෙනරාල්වරයාට පමණයි.

සැකසුම : උරේෂා කුමාරි මධුභාෂිණි

Recommended For You

About the Author: Editor