‘සරම්ප’ ගැන ‘අලුත්ම’ හෙළිදරව්වක්

සරම්ප Measles  ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට විනාශකාරී බලපෑමක් ඇති කරන අතර එමඟින් වසර ගණනාවක් තිස්සේ ආසාදන වලට එරෙහිව සටන් කිරීම දුෂ්කර විය හැකි බව නවතම අධ්‍යයන දෙකක් මගින් සොයා ගෙන තිබෙනවා.

වෛරසය “ප්‍රතිශක්තිකරණ ඇම්නේෂියා” “immune amnesia”  වලට හේතු විය හැකිය. – එයින් අදහස් කරන්නේ ශරීරය වරක් පරාජය කළ යුතු ආකාරය දැන සිටි දෝෂ සමඟ සටන් කරන්නේ කෙසේද යන්න අමතක කරන බවයි.

සරම්ප මඟින් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය “ළදරුවන්ට සමාන” to a “baby-like” state තත්වයකට යලි සකසනු ඇත. විශේෂඥයින් පැවසුවේ එන්නත් කිරීමේ වැදගත්කම සොයාගැනීම්වලින් හෙළි වූ බවයි.

සරම්ප යනු කුමක්ද?

සරම්ප යනු මුලින් නාසය, කිවිසුම් යාම හා උණ ඇති කරන වෛරසයකි. දින කිහිපයකට පසු එය මුහුණේ ආරම්භ වී ශරීරය පුරා පැතිරෙන කැළැල් ඇති වේ.

බොහෝ මිනිසුන් සුවය ලබනු ඇත, නමුත් සරම්ප මගින් ජීවිත කාලය පුරාම ආබාධිත තත්ත්වයට පත්විය හැකිය.  විශේෂයෙන් එය පෙනහළු වල නියුමෝනියාව හෝ එන්සෙෆලයිටිස් encephalitis (මොළයේ ඉදිමීම) ඇති කරයි නම් එය මාරාන්තික විය හැකිය. ලොව පුරා සෑම වසරකම සරම්ප රෝගයෙන් මිනිසුන් 110,000 ක් මිය යන බව ගණන් බලා තිබේ.

සරම්ප කුෂ් .ය
යසරම්ප ආසාදනයක වඩාත් පැහැදිලි රෝග ලක්ෂණයකි

මෙම සොයාගැනීම් පදනම් වී ඇත්තේ නෙදර්ලන්තයේ ඕතඩොක්ස් රෙපරමාදු ප්‍රජාවක අනාරක්ෂිත දරුවන් පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක විශ්ලේෂණයක් මත ය. 2013 දී සරම්ප රෝගය පැතිරී මාස දෙකකට පසුව මෙම ළමුන්ගෙන් රුධිර සාම්පල ලබා ගත් අතර එක්සත් ජනපදයේ, එක්සත් රාජධානියේ සහ නෙදර්ලන්තයේ පර්යේෂණ කණ්ඩායම් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට සරම්ප වල බලපෑම තක්සේරු කිරීම සඳහා සාම්පල විශ්ලේෂණය කළහ.

අවධානය යොමු වූයේ ප්‍රතිදේහ -බාහිර ආක්‍රමණිකයන්ට ඇලී සිටින ඉතා කුඩා ප්‍රෝටීන සහ ඒවා නිපදවන සුදු රුධිරාණු ය.

සරම්ප ප්‍රතිශක්තීකරණ මතකය අතුගා දමන්නේ කෙසේද?

ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට පෙර සටන් කළ සතුරු ආක්‍රමණිකයන් පිළිබඳ මතකයක් ඇත. මෙම මතකයේ කොටසක් මතක සෛල B සෛල තුළ තබා ඇති අතර ඒවා එක් වර්ගයක ප්‍රතිදේහ නිපදවීමට විශේෂඥයින් වූ ප්‍රතිශක්තිකරණ සෛල වර්ගයකි.

නමුත් සරම්ප වෛරසයට මෙම සෛල ආසාදනය කර විනාශ කළ හැකි අතර එමඟින් “ප්‍රතිශක්තිකරණ ඇම්නේෂියා” ඇති වේ.

හාවඩ් වෛද්‍ය විද්‍යාලයේ පර්යේෂකයෝ ළමුන් 77 දෙනෙකුගේ රුධිර සාම්පල සොයා බැලූහ.

ඔවුන් විවිධ වර්ගයේ ප්‍රතිදේහ දහස් ගණනක් අල්ලා ගත හැකි විසිතුරු මසුන් ඇල්ලීමකට සමාන වන විර්ස්කාන් නම් මෙවලමක් භාවිතා කළහ.

සරම්ප ආසාදනයකට පෙර සහ පසු දරුවන්ගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය පිළිබඳ ඇදහිය නොහැකි තරම් සවිස්තරාත්මක චිත්‍රයක් ගොඩනගා ගැනීමට එය කණ්ඩායමට ඉඩ ලබා දුන්නේය.

ප්‍රතිදේහ
ප්‍රතිදේහ යනු බැක්ටීරියා සහ වෛරස් මතුපිටට ඇලී සිටිය හැකි කුඩා Y හැඩැති ප්‍රෝටීන වේ

Published in the Journal Science ප‍්‍රතිඵලවලින් පෙන්නුම් කළේ සාමාන්‍යයෙන් ළමයින්ට ඔවුන්ගේ ප්‍රතිදේහ 20% ක් අහිමි වූ බවයි.

දරුණු සරම්ප ආසාදනවලින් පෙළෙන එක් දරුවෙකුට නිපදවිය හැකි ප්‍රතිදේහවලින් 73% ක් අහිමි විය.

“සරම්ප යනු ප්‍රතිකාර නොකළ එච්.අයි.වී ආසාදනයේ පළමු වසර දහය සති කිහිපයකින් සම්පීඩනය හා සමානයි. එය ප්‍රතිශක්තිකරණ මතක හානියක්” යැයි වෛද්‍ය මයිකල් මීනා බීබීසීයට පැවසීය.

මෙය කෙතරම් විශාල ගැටලුවක්ද?

සෑම ප්‍රතිදේහයක්ම වැදගත් නොවේ. ප්‍රතිදේහයක් ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් (විශාල සංඛ්‍යාවක්) විය හැකි නමුත් තවත් එකක් අන්වීක්ෂීය ආක්‍රමණය කරන්නෙකු සම්පූර්ණයෙන්ම උදාසීන කළ හැකිය.

මහාචාර්ය ස්ටීවන් එල්ඩෙජ්  Prof Stephen Elledge බීබීසීයට පැවසුවේ “ඔබ එය මකා දැමුවහොත් ඔබට ගැටලුවක් තිබේ. අත්‍යවශ්‍ය ලෙසම එය අහඹු ක‍්‍රියාවක් වන නමුත් වැඩි ප‍්‍රතිදේහ අතුගා දැමීම, තීරණාත්මක එකකට පහර දීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය. එය නොමැතිව, ඔබේ ශරීරය නැවත වරක් ආසාදනයකට ගොදුරු විය හැකිය”

මෙය අධ්‍යයනයේ දී විශේෂයෙන් ප්‍රකට ප්‍රතිදේහයක් (ශ්වසන සමමුහුර්ත වෛරසය උදාසීන කිරීම සඳහා for neutralising respiratory syncytial virus) ) සමහර දරුවන් තුළ අතුරුදහන් විය.

මහාචාර්ය එල්ලෙජ් පැවසුවේ සරම්ප මිනිසුන් තේරුම් ගත් ප්‍රමාණයට වඩා භයානක බවයි. මන්දයත් ආරම්භක ආසාදනයට වඩා පස් ගුණයක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රතිශක්තීකරණ ඇම්නේෂියාව නිසා වක්‍ර මරණ සිදුවිය හැකි බවයි.

පර්යේෂකයන් සිතන්නේ ලොකුම ගැටලුව වන්නේ සහරා අප්‍රිකාවේ මන්දපෝෂණයෙන් පෙළෙන දරුවන්ට ඔවුන්ගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ විශාල ප්‍රමාණයක් අතුගා දැමීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩි බවයි. මෙය සනාථ කිරීම සඳහා අධ්‍යයන සිදු කර නොමැති නමුත් එක්සත් ජනපද කණ්ඩායම මෙම සංඛ්‍යාව ප්‍රතිදේහවලින් 90% ඉක්මවනු ඇතැයි බිය වෙති.

“අපි සිතන්නේ ඒවා තමයි ලොකුම සැලකිල්ල” යැයි වෛද්‍ය මීනා පැවසීය.

සරම්ප නව ආසාදන සමඟ සටන් කිරීම දුෂ්කර කරන්නේ කෙසේද?

මතකයේ මෙන්ම B සෛලවල B-cells  ද දුර්වල සෛල naive B-cells ඇති අතර එය අළුත් දෙයක් සමඟ සටන් කිරීමට අප විශ්වාසය තබයි.

සැන්ගර් ආයතනයේ වෛද්‍ය වෙලිස්ලාව පෙට්‍රෝවා Dr Velislava Petrova, from the Sanger Institute පැවසුවේ “ඔවුන් යට සන්නාහය” කියා ය.

Science Immunology නම් ඇයගේ අධ්‍යයනය ළමුන් 26 දෙනෙකු දෙස බැලූ අතර සරම්ප මගින් පෙර ආසාදන පිළිබඳ මතකය අතුගා දැමිය හැකි බව පෙන්වා දුන්නේය. නමුත් පර්යේෂණයෙන් හෙළි වූයේ වෛරසය දුර්වල බී සෛල කෙරෙහි ද බලපාන බවයි. මෙම සෛලවල DNA නැවත සකස් කර ඇත – එය සොමාටික් රෙකොම්බිනේෂන් ලෙස හැඳින්වේ – එබැවින් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට විවිධාකාර උපස්ථ ප්‍රතිදේහ නිපදවිය හැකිය. බලාපොරොත්තුව ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු නව ආසාදනයකට එරෙහිව ක්‍රියා කරනු ඇත.

සරම්ප කුෂ් with සහිත ළදරුවා

ළදරුවන් ඉතා පටු පරාසයක ප්‍රතිදේහ නිපදවීම ආරම්භ කරන අතර එය වයස සමඟ එන්න එන්නම වෙනස් වේ. සරම්ප නැවත සැකසීමේ බොත්තමට එබීමෙන් ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට වැඩ කිරීමට ඇත්තේ සීමිත ප්‍රතිදේහ ප්‍රමාණයක් පමණි.

වෛද්‍ය පෙට්‍රෝවා පැවසුවේ “සරම්ප වෛරසය ඔවුන් කලින් දුටු අනෙකුත් රෝග කාරක වලට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස නිර්මාණය කරන ලද ප්‍රතිශක්තිකරණ මතක සෛල ඉවත් කළේය. ඔවුන් ද ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය නැවත ළදරුවන්ට සමාන තත්වයකට පත් කළ අතර එහිදී ඔවුන්ට නව රෝග කාරක වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේ හැකියාව සීමිතය.”

මෙම බලපෑම් කොපමණ කාලයක් පවතින්නේද?

මෙම අධ්‍යයන ද්විත්වය සරම්ප ආසාදනයකින් ඉක්බිතිව පමණක් අවධානය යොමු කළේය. කෙසේ වෙතත්, පර්යේෂණය අර්ධ වශයෙන් දේවානුභාවයෙන් 2015කරන ලද අධ්‍යයනයකින් දිගු කාලීනව සිදුවන්නේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳ යම් හෝඩුවාවක් සපයයි.

එය ධනවත් රටවල මරණයට හේතු වන රටාවන් දෙස බැලූ අතර සරම්ප ආසාදනයකින් පසු අවුරුදු දෙක තුනක කාලයක් තුළ දරුවන් මියයාමට වැඩි ඉඩක් ඇති බව පෙන්නුම් කළේය.

එම ප්‍රතිඵලලවලින් පෙනී යන්නේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන් යථා තත්ත්වයට පත්වීමට බොහෝ කාලයක් ගතවනු ඇති බවයි. රෝග වඩාත් පහසුවෙන් පැතිරෙන දුප්පත් රටවල කාල පරාසයන් වෙනස් විය හැකි බව පර්යේෂකයෝ යෝජනා කරති.

ඒ සඳහා කළ හැකි යමක් තිබේද?

මෙම ගැටලුවට උත්තර දෙකක් ඇති අතර, ඒවා දෙකම එන්නත් කිරීමකි.

සරම්ප වලට එරෙහිව ප්‍රතිශක්තිකරණය ලබා ගැනීම, බොහෝ විට එම්.එම්.ආර්. ජබ් MMR jab,  හරහා සරම්ප අල්ලා ගැනීමේ අවදානම පාහේ ඉවත් කරයි. නමුත් යමෙකුගේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය සරම්ප මගින් විනාශ වී ඇත්නම් පර්යේෂකයන් යෝජනා කරන්නේ ඔවුන්ට නැවත වරක් ඔවුන්ගේ ළමා එන්නත ලබා ගත යුතු බවයි.

“පෝලියෝ රෝගයට නැවත පණ ගැන්වීම එක්සත් රාජධානියේ හෝ එක්සත් ජනපදයේ වැදගත් නොවන බව පෙනේ. නමුත් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ (රෝගය තවමත් ආවේණික වන ස්ථාන කිහිපයෙන් එකක්) එවිට ඔබට නැවත එන්නත ලබා දීමට අවශ්‍ය වනු ඇත,” වෛද්‍ය මීනා පැවසීය.

එම්.එම්.ආර්

ප්‍රතිශක්තිකරණ මතකයේ වෙනත් ආකාර තිබේද?

ඔව්.

අධ්‍යයනය මගින් සලකා බැලුවේ ප‍්‍රතිදේශ සහ ඒවා නිපදවන බී සෛල පමණි, නමුත් සමානව වැදගත් මතක ටී සෛල ද ඇත. සරම්ප මගින් මෙම ටී සෛල වලටද ආසාදනය විය හැකි නමුත් ඒවාට සිදුවන්නේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳව තවමත් අධ්‍යයන සිදු කර නොමැත.

“ටී-සෛල ප්‍රතිචාරය සමාන ආකාරයකින් බලපානු ඇති බවට යෝජනා කරන රසවත් කතන්දර සාක්ෂි අප සතුව ඇත,” වෛද්‍ය මීනා පැවසීය.

විශේෂඥයන් පවසන්නේ කුමක්ද?

බ්‍රිතාන්‍ය ප්‍රතිශක්ති විද්‍යාව පිළිබඳ සංගමයේ සභාපති මහාචාර්ය ආර්න් අක්බාර් පැවසුවේ මෙම අධ්‍යයනයන් “අලංකාර සහ ගැඹුරු” බවයි.

“ඔබට සහ ඔබේ දරුවන්ට සරම්ප එන්නත ලබා දෙන බවට වග බලා ගැනීම දෙගුණයක් වැදගත් ය,” ඔහු පැවසීය.

එක්සත් රාජධානියේ යුනිසෙෆ්හි ලියම් සොලිස් මෙසේ පැවසීය: “එක්සත් රාජධානියේ එන්නත් කිරීමේ අනුපාතය පහත වැටීමත්, මෑතකදී අපගේ සරම්ප රහිත තත්ත්වය අහිමි වීමත් සමඟ, පුපුරා යාමක් දැන් කාල බෝම්බයක් බවට පත්ව ඇත.

“එන්නත් යනු අධික බෝවෙන රෝගවලට එරෙහි ආරක්ෂිත හා වඩාත්ම වැළැක්වීමේ පියවරයි.”

Text by BBC

Recommended For You

About the Author: Editor